پریدن از روی نوار فرمان ها
پیوند به محتوای اصلی
دوشنبه ٢ مهر ١٣٩٧
 
 نمره قبولي  براي 15 سال فعاليت خيرين مدرسه ساز/رمز اين ماندگاري چيست؟

محمدرضا قرباني*

يکم) ساخت مسجد اعظم
يکي از اولويت هاي حضرت آيت الله بروجردي " اعلي الله مقامه" ساخت مسجدي هم سطح مسجد گوهرشاد مشهر مقدس در جوار حرم حضرت فاطمه معصومه (س) در شهر قم بود. بر اين اساس عمليات ساخت مسجد اعظم قم در سال 1333 شمسي در زميني به مساحت 12 هزارمتر مربع در جوار مرقد حضرت معصومه (س) در قم آغاز شد. حسين لرزاده –معمار معروف- عهده دار ساخت اين بناي مهم شد و پس از 6 سال در سال 1339 کار ساخت آن به اتمام رسيد. نکته آموزنده آنکه تأکيد حضرت آيت الله بروجردي (ره) جلب مشارکت آحاد مردم در ساخت اين بنا بود و حتي پيشنهاد برخي از افراد متمکن براي تأمين هزينه هاي ساخت مسجد نيز هيچگاه مورد استقبال آن شخصيت واقع نشد؛ چرا که نکته کليدي مطمح نظر ايشان " مشارکت همه مردم" در ساخت ان بناي تاريخي بود؛ موضوعي که اگر کمي در ان تعمق نماييم " رمز ماندگاري" آن بناي ارزشمند نيز هست.1  به طور قطع شخصيتي چون حضرت آيت الله بروجردي(ره) به تنهايي و حتي به اشارتي توانايي تأمين هزينه ساخت مسجد اعظم قم را داشتند؛ آنچنانکه افرادي، خود متقاضي تأمين تمامي هزينه هاي ساخت مسجد بودند وليکن رويکرد حضرت آيت الله و تأکيد ايشان بر عنصر " مشارکت عمومي" در اين اقدام خيرخواهانه آموختني و شايسته تدبر است. در واقع ايشان "همه مردم" را براي ساخت مسجد اعظم فرا خواندند تا رمز " پيدايي" و هم رمز "مانايي" آن بناي تاريخي هر دو از سوي مردم نيک انديش تضمين شود.
در واقع اسلام دين "مشارکت" است و بخش زيادي از آموزه هاي آن جنبه اجتماعي دارد. ساخت مسجد اعظم قم نيز يک نمونه از بکارگيري الگوي مشارکت در جامعه اسلامي براي پيشبرد امور است؛الگويي که بکارگيري آن در ديگر عرصه هاي عمومي از جمله مشارکت خيرين مدرسه ساز در ساخت فضاهاي آموزشي و توسعه نظام تعليم و تربيت اسلامي نيز دستاوردهاي ارزشمندي خواهد داشت.
دوم) جامعه خيرخواه، سرمايه اجتماعي
برگ برگ تاريخ اين سرزمين کهن، بيانگر آن است که هرگاه ظرفيت هاي اجتماعي اين مردم نيک انديش به درستي شناخته و فعال شده ، حماسه هايي ارزشمند خلق شده است. جامعه ايراني يک جامعه خير انديش و معنويت گراست؛ جامعه اي است که چارچوب زندگي مردمانش را نگاه به آخرت و کسب رضايت خداوند تعيين مي کند. مردمان چنين سرزميني بالذات خير انديش و نيکوکارند و به همين دليل آحاد اين سرزمين درکنار هم تصويري از جامعه ايراني را پديد آورده اند که " نوع دوستي" و " خيرخواهي" يکي از خصيصه هاي اصلي‌ آن است. چنين جامعه اي يک سرمايه اجتماعي است که اگر به خوبي شناخته شده و براي فعال شدن ظرفيت هاي خيري نهفته در آن برنامه ريزي شود، در هر عرصه اي مي تواند نقش آفرين باشد. تشکيل مجمع خيرين مدرسه ساز در 31 استان کشور  با هدف فعال نمودن بخشي از ظرفيت هاي نيک انديشي در جامعه اسلامي براي رفع مشکلات و توسعه فضاهاي آموزشي  در همين راستا قابل ارزيابي است. به اعتبار آمار ارائه شده خيرين گرانقدر در جهت توسعه و تجهيز فضاهاي اموزشي کشور در 15 سال اخير مشارکت حدود 30 درصدي داشته اند که در جاي خود بسيار ارزشمند است و علاوه بر تامين شرايط استاندارد تحصيل براي تعداد زيادي از آينده سازان کشور، در ترغيب و جهت دهي اعتبارات آموزشي به سمت نظام تعليم و تربيت و جلب نظر مسئولان به اين بخش تأثيرات زيادي داشته است .البته براي عملکرد خيرين مدرسه ساز در15 سال اخير بايد نمره قبولي در نظر گرفت؛ وليکن هنوز تا فعال شدن ظرفيت هاي کامل اين بخش فاصله زيادي داريم.
آمار مي گويد: مشارکت خيرين مدرسه ساز طي 15 سال اخير حدود 2500 ميليارد تومان بوده است که رقم قابل توجهي است. ولي با توجه به آنچه که در صدر اين نوشتاربه آن اشاره شد، ما در مورد مردمي سخن مي گوييم که مشارکت در امور خير به ويژه مدرسه سازي را " معامله با خدا مي دانند"، داشتن چنين مردمي با اين روحيه مشارکت پذير و انگيزه الهي براي هر جامعه اي يک سرمايه اجتماعي بي نظير است. سخن اصلي اين است که با استفاده از تجربيات به دست آمده در اين عرصه مي توان در سايه برنامه ريزي دقيق و اصولي طي يک برنامه کوتاه مدت و ميان مدت سهم خيرين مدرسه ساز در ساخت و توسعه فضاهاي آموزشي،پرورشي، ورزشي و تجهيز مدارس به امکانات جديد از جمله هوشمندسازي مدارس را به ارقامي بسيار بالاتر از آنچه در شرايط فعلي وجود دارد ارتقاء بخشيد و اين مهم چندان دور از دسترس نيست.
نکته ديگر اينکه عملکرد مجامع خيرين مدرسه ساز حتي در مقياس هاي فراملي نيز افتخارآميز است و در کمتر کشوري مي توان مشابهي براي آن پيدا کرد و اين مهم مسئوليت برنامه ريزان اين بخش براي يافتن راهکارهايي براي فعال شدن ظرفيت هاي بيشتر اين عرصه را دو چندان مي کند.
فراموش نکنيم هر جامعه اي مبتني بر داشته ها و توانمنديهاي بومي خود مسير توسعه و پيشرفت را مي پيمايد و ايران اسلامي بهره مند از جامعه اي است مشارکت پذير، خيرخواه و معنويت گرا ؛ اين ويژگي ها به عنوان يک سرمايه اجتماعي مي تواند منشأ تحولات گسترده اي در راستاي عمران و آباداني جامعه اسلامي باشد. -آنچنانکه در صدر اين نوشتار در ساخت مسجد اعظم قم- به آن اشاره شد. بديهي است به کارگيري اين ظرفيت ارزشمند در جلب مشارکت نيکوکاران در نظام تعليم و تربيت اسلامي مي تواند عملکرد خيرين نيک انديش مدرسه ساز را در مسير افتخارات روزافزون قرار دهد ؛ و اين همه نيازمند برنامه ريزي هاي دقيق تر و اصولي تر است. سال 92 مي تواند طليعه اين حرکت منسجم براي استفاده از ظرفيت هاي اين بخش باشد.