پریدن از روی نوار فرمان ها
پیوند به محتوای اصلی
شنبه ٣١ شهریور ١٣٩٧
 
مدارسی که در تهران قدیم ساخته شد
پنج شنبه 23 شوال 1267 ه.ق در شماره 29 وقایع الاتفاقیه نخستین خبر مربوط به تاسیس مدرسه دارالفنون با این متن چاپ شد.«پارسال امنای دولت بنا گذاشتند که در میان ارگ سلطانی دارالخلافه طهران خانه بسازند که علوم و صنایع در آنجا تعلیم و تعلم شود و از آن وقت هم مشغول ساختن این عمارت هستند ولی هنوز تمام نشده چون کارش خیلی است، تمام کردنش طول دارد». در تاریخ پنج شنبه سوم صفر سال 1268 همان روزنامه از اهداف دارالفنون چنین نوشت: در میان ارگ دارالخلافه طهران عمارت بزرگ ساخته شده که در آنجا تعلیم صورت گیرد و نامش دارالفنون است و جوانان برای آموزش علم نظام، طب و همچنین معدن شناسی آنجا روند». در نهایت با انتشار این اخبار از چنین مدرسه بزرگ امیر کبیر برای آموزش توپخانه، هندسه، معدن، طب، جراحی، تشریح و سواره نظام 6 معلم استخدام کرد. این مدرسه با ثبت نام صدنفر از شاهزادگان  و فرزندان رجال و اعیان در تاریخ پنجم ربیع الاول 1268افتتاح شد و متاسفانه امیر کبیر 6 روز قبل از افتتاح به قتل رسید. یکسال بعد از افتتاح در روزنامه وقایع الاتفاقیه منتشر شد که هنوز تعدادی از آن 50 حجره مدرسه تمام نشده ولی هشت علم در انجا آموزش داده می شود. تاثیرات این مدرسه بزرگ آنقدر در جامعه گسترش یافت که افراد خیر و نیکوکار دست به اهدا و ساخت مسجد و مدرسه زدند. مسجد و مدرسه کاظمیه در خیابان ری بعد از دارالفنون ساخته شد و سپس مدرسه مسجد شیخ عبدالحسین، مدرسه و مسجدمعیرالممالک، مسجد و مدرسه خازن الملک، مسجد و مدرسه مشیرالسلطنه، مسجد ومدرسه حکیم هاشمی، مدرسه خان مروی، مدرسه سپهسالار، مدرسه محمدیه، مدرسه و مسجد معمارباشی، مدرسه فیلسوف الدوله و دبیرستان فیروز بهرام و درنهایت هنرستان دخترانه. بیشتر این مدارس به جهت آموزش علوم دینی و مذهبی وقف و ساخته شدند وبرخی از آنها خوشبختانه با همان اهداف در کوچه پس کوچه های قدیمی منطقه به تعلیم و تعلم مشغولند و برخی دیگر از آنها هرچند که به ثبت آثار ملی هم رسیده اند ولی تغییر کاربری داده و یا در حال تخریب و ویرانی هستند. در حالی که با مرور تاریخ به روزگار هریک از آنها متوجه حضور بزرگان و افراد برجسته خواهیم شد. نمونه بارز این مدرسه، مدرسه محمدیه در محدوده بازار تهران است که مربوط به دوره زندیه و حتی قبل از قاجارهاست و اهالی شاهد خرابی و متروک شدنش هستند. مدرسه دیگر مدرسه روشنگرکه در اواخر دوره قاجار برای خواهران ساختند و امروز اگراز احوالاتش جویا شویم متروکه ای بیش نشده که قبلا هم به عنوان انبار مورد استفاده بود. وضعیت مدرسه زیبا و قدیمی کاظمیه هم اوضاع چندان رضایت بخشی ندارد. روزگاری این مدرسه هم به دلیل منزلت علمی و گاه حوادث تاریخی که در آن رخ داد و بزرگان زیادی آنجا به تعلم و تدریس می پرداختند برای خودش نام وآوازه ای داشت و به شهرت رسید. اما چندی بعد آن مدرسه هم به دلیل تعطیل شدن مدرسه شاه آبادی و ناتمام ماندن عملیات مرمتی تعطیل شد در حالی که محل تدریس علوم مذهبی بود. وقتی به تاریخ و عملکرد وقف و نیکوكاري بزرگان تهران قدیم بیشتر توجه می کنیم درباره این موضوع خیره می مانیم که آنها بخشی از مالشان را بخشیدند برای آباد شدن، اما نکته جالب اینجاست که باید برای روند این بخشش ها چه کرد که ارگ تهرانی با مرمت و نوسازی همان مدارس قدیمی به کار تعلیم و تعلم خود ادامه دهندو اینبار نه روزنامه وقایع الاتفاقیه بلکه سایت ها و خبرگزاری ها نخستین اخبار را از استارت دوباره کارآنها خبر بدهند.